فهرست بستن

نقص دستگاه ایمنی بدن Defective immune system

تعریف :

دستگاه ایمنی بخشی از بدن است که وظیفه شناسایی سلول ها و مولکول های خودی را از بیگانه و از بین بردن یا بی خطر کردن آن ها را بر عهده دارد. بدن با دو روش دفاع غیر اختصاصی و دفاع اختصاصی عوامل بیماری زا و بیگانه را از بین می برد و مانع بروز بیماری می شود.

دفاع غیر اختصاصی :

این مکانیسم دفاعی که نخستین سپر بدن در برابر هجوم میکروب ها به بدن است، در برابر اغلب میکروب ها یکسان عمل می کند و نمی تواند آنها را از یکدیگر شناسایی کند. پوست، لایه های مخاطی، لایه های شاخی، مژکهای سطح مجاری تنفسی، شیره معده و اشک از جمله مکانیسم های دفاعی غیر اختصاصی بدن می باشند.

دفاع اختصاصی :

در صورتی که عوامل بیماری زا از سد دفاعی غیر اختصاصی عبور کنند، با دفاع اختصاصی روبرو خواهند شد. در این مکانیسم سلول های خونی مانند لنفوسیت ها که نوعی گلبول سفید می باشند وارد عمل می شوند. لنفوسیت ها به طور اختصاصی عمل می کنند یعنی نوع خاصی از عوامل بیگانه را شناسایی و از بین می برند. لنفوسیت ها از سلول های بنیادین مغز استخوان حاصل می شوند و پس از به وجود آمدن نابالغ هستند، برای کسب ویژگی های لازم برای شناسایی و مبارزه با میکروب ها باید تکامل یابند. بر اساس محل کسب تکامل لنفوسیت ها دو دسته T و B می شوند. لنفوسیت های B در مغز استخوان و لنفوسیت های T در تیموس تکامل می یابند. لنفوسیت های تکامل یافته توانایی شناسایی مولکول ها و سلول های خودی را از بیگانه و نیز مقابله با عوامل بیگانه را به دست می آورند و وارد جریان خون می شوند. لنفوسیت های B بخشی از دفاع اختصاصی است که به مبارزه با باکتری ها و ویروس ها می پردازد. لنفوسیت های T به مبارزه با سلول های آلوده به ویروس و باکتری و سلول های سرطانی می پردازند.

علت :

گاهی ممکن است در یک یا تعدادی از اجزای دستگاه ایمنی نقصی بروز کند. نقص ایمنی مادرزادی یا اکتسابی است. ایدز مثالی واضح از نقص ایمنی اکتسابی است که در آن سلولهای T مورد تهاجم قرار گرفته و قدرت دفاعی بدن تحلیل می رود. علل دیگر شامل مصرف داروهای مهار کننده ایمنی، اشعه درمانی، سرطانها، تغذیه نامناسب، سابقه خانوادگی کمبود ایمنی، عفونت های ویروسی، درآوردن طحال، تزریق خون، مصرف مواد مخدر تزریقی و استرس می باشد.

علائم :
فردی که دچار نقص ایمنی می شود نسبت به انواع عفونت های ویروسی و باکتریال مستعد می شود.

پیشگیری :

جهت پیشگیری و تقویت نیروی دفاعی بدن باید نکات زیر را رعایت نمود:

پرهیز از استرس

 تغذیه مناسب، عدم مصرف شیرینی و شکر بیش از حد و استفاده از میوه ها و سبزیجات تازه

 انجام ورزش و جلوگیری از چاقی

 منع مصرف مشروبات الکلی